Naar betere kankerscreening in Oost-Europa

Workshop in Slovenië

Topicus maakt onderdeel uit van het programma EU-TOPIA-EAST. Het algemene doel van EU-TOPIA-EAST is het implementeren van effectieve screeningprogramma's voor borst-, baarmoederhals- en colorectale kanker in drie voorbeeldlanden in Oost-Europa (Georgië, Roemenië en Montenegro). Daarnaast wordt er gewerkt aan het opbouwen van capaciteit voor de implementatie van screening in andere Oost-Europese en mediterrane landen, om kanker in deze landen te verminderen en gelijkheid in zorg met betrekking tot kanker te bereiken.


Workshop over barrières en mogelijkheden van screeningsprogramma’s in Oost-Europa

Eerder waren we al een keer te gast in Slovenië, Montenegro en Georgië. Onlangs mochten we nog een keer naar Slovenië om hier onze kennis te delen en uit te breiden in een workshop waarvoor vele Oost-Europese landen waren uitgenodigd. Ons deel van het programma betrof het bediscussiëren van cruciale kwaliteitsindicatoren en het identificeren en oplossen van (mogelijke) barrières voor de implementatie van een succesvol screeningsprogramma. Bij dit evenement waren afgevaardigden uit vele (Oost) Europese landen, de WHO en IARC aanwezig. Tijdens diverse presentaties en break-out sessies is er informatie opgedaan en uitgewisseld met experts uit de verschillende landen. Vanuit onze expertise in screeningsprogramma’s hebben we presentaties gegeven over het opzetten van een screeningsregister en ideeën gepresenteerd over het gebruik van IT om meer deelnemers betrokken te krijgen (en betrokken te houden) bij screeningsprogramma’s.

''Het screeningsplatform dat Topicus hiervoor in Nederland beheert en onderhoudt, speelt een belangrijke rol in de totstandkoming van deze KPI’s, aangezien dit platform de data voor deze parameters verzamelt en aanlevert.''

Gerwin Prins, Consultant International Screening, Topicus Healthcare

Belang van een screeningsregister van hoge kwaliteit

In Nederland worden alle kankerscreeningsprogramma’s gemonitord aan de hand van zogeheten Key Performance Indicators (KPI’s). Het screeningsplatform dat Topicus hiervoor in Nederland beheert en onderhoudt, speelt een belangrijke rol in de totstandkoming van deze KPI’s, aangezien dit platform de data voor deze parameters verzamelt en aanlevert. 


In veel Oost-Europese landen ontbreekt een screeningsplatform dat al deze gegevens bijhoudt. Hierdoor is het in veel landen dus lastig om de effectiviteit van de screeningsprogramma’s precies te meten. Waardoor het ook niet mogelijk is om een goede controle op de screeningsprogramma’s te hebben.


Voor een goed functionerend screeningsprogramma is het van groot belang om een gestructureerde aanpak van dataregistratie te hebben. Er zal moeten worden bijgehouden wie wanneer is gescreend en wat de resultaten van deze screening waren. Uiteindelijk zal hierdoor de effectiviteit van een screeningsprogramma kunnen worden gemonitord, waaronder bijvoorbeeld de deelnamegraad, de verbetering in de algemene gezondheid van de populatie en de kosten van het programma. 


Voor een goede monitoring is het van groot belang om de juiste performance indicatoren te gebruiken, en deze indicatoren eenduidig te hebben gedefinieerd en beschreven, zodat er geen twijfel bestaat over hoe deze indicatoren tot stand komen. Deze indicatoren kunnen uiteindelijk gebruikt worden voor het aanpassen en verbeteren van een screeningsprogramma, om vervolgens de effecten van deze wijzigingen weer te kunnen meten. Ook kunnen trends worden geanalyseerd en er kunnen eveneens voorspellingen worden gedaan, waarmee kan worden geanticipeerd op toekomstige ontwikkelingen.


Digitale onboarding om deelname aan screening te vergroten

In Nederland hebben we een nationaal bevolkingsregister dat we kunnen en mogen gebruiken als basis voor het uitnodigen van deelnemers. Door verschillende oorzaken zijn deze registers in Oost-Europese landen vaak niet beschikbaar. In plaats van contact op te nemen met deelnemers, moeten die landen kankerscreening op een andere manier onder de aandacht brengen, zodat deelnemers zichzelf aanmelden. Een belangrijke rol hierin ligt bij de (lokale) huisarts als ‘spreekbuis’ naar de bevolking, daar waar in Nederland het proces centraal wordt aangestuurd en gecoördineerd en ook sterk is geautomatiseerd.


Naast het ontbreken van een compleet bevolkingsregister, zijn in veel Oost-Europese landen contactgegevens ook niet actueel door vele adreswisselingen. Dit maakt het extra lastig om mensen uit te nodigen en te kunnen blijven volgen in de tijd. 


Om de doelgroep voor screening toch te kunnen bereiken en door de jaren heen ook contact te kunnen houden, heeft Topicus het afgelopen jaar gewerkt aan een oplossing; digitale onboarding. 


Digitale onboarding wil zeggen dat deelnemers zichzelf digitaal kunnen registreren om mee te doen aan een screeningsprogramma. Hierbij vullen deelnemers hun eigen gegevens in. Hierdoor wordt de te screenen doelgroep in een land geleidelijk aan opgebouwd, wordt er gecommuniceerd via app of e-mail en zijn adresgegevens van deelnemers niet meer nodig om deelnemers te bereiken. 


Uit de populatie die via digitale onboarding binnen het screeningsplatform wordt opgebouwd, kunnen vervolgens de juiste personen geselecteerd en uitgenodigd worden. Communicatie verloopt vervolgens digitaal waarbij deelnemers bijvoorbeeld ook geïnformeerd kunnen worden over resultaten of vervolgacties. 


De mogelijkheden van een digitale onboarding en interactie werd door de Oost-Europese landen met enthousiasme ontvangen. En de volgende stap hierin is het gezamenlijk verkennen van de uitrol van dit concept. Dit vraagt een coöperatieve rol van de overheden en huisartsen; een mooi onderwerp voor de volgende bijeenkomst van EUTOPIA-EAST!